اخبار و مقالات

 

صرفه جویی در مصرف آب

 

مقدمه

 

متاسفانه موضوع بحران آب در کشور بسیار جدی است و با روند فعلی کشور باید منتظر روزهای کم آب تری در آینده باشیم. بررسیهای اولیه در این زمینه نشان می دهد که آمار، استاندارد و دستورالعمل مناسبی در این حوزه در اختیار نیست که بتوان براساس آن گامهای موثری برداشت. بنابراین سعی گردیده است در این مقاله مطالب مفیدی برای صرفه جویی در مصرف آب در ساختمانهای اداری ارائه گردد. به عنوان یک طرح کلی برای ساختمانهای دولتی، عمومی و اداری پیشنهاد می گردد سازمانهایی که در جهت استقرار سیستم مدیریت انرژی مبتنی بر استاندارد ISO 50001 گام بر می دارند، حتما در اهداف و برنامه های خود صرفه جویی در مصرف آب را نیز قرار دهند. 

 

بطور کلی میزان و الگوی مصرف آب در هر ساختمان بستگی مستقیم به نوع فعالیت‌های انجام گرفته در آن دارد. نمودار شکل 1 سهم انواع مصرف در ساختمان هایی با کاربری اداری را نشان می دهد. 

 

 

 

 

 

شکل 1- سهم هر یک از مصارف در ساختمان‌های اداری

 

به منظور مدیریت آب در  یک مجموعه، ابتدا لازم است کلیه مصارف آب در آن مجموعه شناسایی و اندازه‌گیری شود. سپس یک برنامه جامع برای کاهش مصرف تدوین شده و الزامات اجرای آن مشخص شود. کلیه کارکنان نیز باید از اهمیت اجرای برنامه کاهش مصرف آب مطلع شده و آموزش‌های لازم به آن ها داده شود. پس از اجرای برنامه کاهش مصرف، میزان تاثیر اقدامات انجام شده اندازه‌گیری شده و از موثر بودن اقدامات اطمینان حاصل می‌شود. می‌توان از جدول 1 به عنوان چارچوب کلی اجرای طرح مدیریت مصرف آب در یک مجموعه اداری استفاده نمود.

 

جدول 1- چارچوب کلی اجرای طرح مدیریت مصرف آب

 

1

گام اول

برنامه‌ریزی مدیریت مصرف آب

2

بررسی راهکارهای کاهش مصرف در لوازم و تجهیزات بهداشتی

توالت

شیرها

3

بررسی راهکارهای کاهش مصرف سیستم‌های مکانیکی

برج‌های خنک‌کن

سیستم‌های خنک‌کننده تبخیری

بویلرها و سیستم‌های بخار

4

بررسی راهکارهای کاهش میزان مصارف آب خارج ساختمان

محوطه سازی

آبیاری

5

بررسی منابع جایگزین آب

تعیین و استفاده از منابع جایگزین آب در مجموعه

 

 

 

برنامه ریزی مدیریت آب

 

وجود یک برنامه جامع مدیریت آب در یک مجموعه، اولین و اساسی‌ترین گام در کاهش مصرف آب در مجموعه است. یک برنامه موفق مدیریت آب باید شامل اقدامات در چهار زمینه اصلی زیر باشد.

 

  • کاهش تلفات آب در نشتی‌ها، خرابی‌های شیرها و موارد مشابه.
  • افزایش بازدهی لوازم بهداشتی، شیرها، سیستم های مکانیکی و فرآیندهای مصرف کننده آب.
  • آموزش کارکنان در زمینه استفاده بهینه از آب و تشویق آن‌ها به صرفه‌جویی در مصرف
  • بازیافت منابع آب موجود در مجموعه مانند آب خاکستری، آب باران و ... و استفاده از این منابع برای مصارفی که نیاز به آب شرب ندارند.

 

برنامه ریزی برای مدیریت آب مانند مدیریت گام به گام انرژی ساختمان شامل مراحل مختلفی است. این مراحل عبارتند از:

 

  • تعریف و ایجاد تعهد
  • بررسی مصارف آب فعلی مجموعه
  • تعریف دقیق اهداف و اطلاع رسانی در مورد آن‌ها
  • مشخص نمودن اقدامات لازم در جهت رسیدن به اهداف تعیین شده
  • اجرای اقدامات تعیین شده
  • نظارت مستمر بر روند بهبود مصرف

 

تعریف و ایجاد تعهد

 

موفقیت برنامه مدیریت آب در یک مجموعه به ایجاد تعهد بلند مدت در جهت صرفه‌جویی در مصرف آب و التزام به این تعهد بستگی دارد. تعهد به مصرف بهینه آب تنها نباید به سطوح مدیریتی محدود شود و باید بین همه کارکنان مشترک باشد تا اهداف برنامه مدیریت آب اجرایی شود.

 

تعیین میزان مصرف فعلی

 

مقدار و نوع مصارف فعلی آب مجموعه پیش از اعمال راهکارهای کاهش مصرف باید تعیین شود تا نوع اقدامات لازم مشخص شود. لازم است کلیه اطلاعات قبوض آب مجموعه و سایر اطلاعات از تعداد و نوع کلیه تجهیزات مصرف کننده آب و هم‌چنین وجود منابع آبی به غیر از لوله‌کشی شهری جمع‌آوری و مدون شود و مبنای ایجاد برنامه مدیریت آب ساختمان شود.

 

تعریف دقیق اهداف و اطلاع رسانی در مورد آن‌ها

 

پس از مطالعه مصارف فعلی، قدم بعدی تعیین اهداف مشخص برنامه است به عنوان نمونه می توان درصد کاهش مصرف سالانه مشخصی تعریف نمود و یا ساختمان را به زیر مجموعه‌هایی تقسیم‌بندی نمود و انجام اقدامات کاهش مصرف در هر بخش را به عنوان هدف تعریف نمود. نکته قابل توجه در تعیین اهداف این است که اهداف باید قابل دسترسی و اندازه‌گیری باشند. هم‌چنین اهداف باید منطقی و انجام پذیر باشند. اهداف تعریف شده در این مرحله باید به اطلاع کلیه کارکنان برسد.

 

تعریف مجموعه اقدامات لازم در جهت رسیدن به اهداف تعیین شده

 

با توجه به اطلاعات به دست آمده از مصارف فعلی ساختمان و با در نظر داشتن اهداف تعریف شده، یک مجموعه دستورالعمل برای کاهش مصرف تدوین می‌شود.

 

اجرای اقدامات تعیین شده

 

در این مرحله اقدامات تعیین شده در مرحله پیش اجرایی شده و پروژه‌های تعریف شده انجام می‌شوند.

 

نظارت مستمر بر روند بهبود مصرف

 

پس از اجرای اقدامات تعیین شده، لازم است میزان مصرف آب به طور مداوم اندازه‌گیری شده و با مصارف قبلی مقایسه شود تا میزان پیشرفت حاصل از برنامه مدیریت آب مشخص شود.

 

توالتها و سرویسهای بهداشتی

 

درصد مصرف آب ساختمان‌های اداری مربوط به لوازم و تجهیزات بهداشتی است. رایج‌ترین تجهیزات بهداشتی که مصرف کننده عمده آب در ساختمان‌های اداری هستند عبارتند از: شیرهای دستشویی، شیرهای آشپزخانه و توالت‌ها. استفاده از تجهیزات کارآمد و کم مصرف مانند فلاش‌تانک‌های کم مصرف، میتواند مصرف آب ساختمان در مصارف بهداشتی را تا حدود زیادی کاهش دهد. در این بخش، روش‌های کاهش مصرف آب در هریک از این تجهیزات بررسی می‌شود.

 

در توالت‌ها از دو مکانیزم فلاش تانک و فلاش ولو برای تخلیه ضایعات به فاضلاب استفاده می‌‌شود. فلاش تانک از یک مخزن تشکیل شده که آب در آن ذخیره شده و با هر بار فعال شدن، حجم مشخصی آب را به داخل کاسه توالت می‌ریزد. تامین فشار لازم آب در فلاش تانک‌ها ، ممکن است به کمک وزن آب ذخیره شده در تانک (در نوع ثقلی) و یا هوای فشرده یا یک پمپ آب (در نوع فشاری) باشند. حجم فلاش تانک‌ها در نمونه‌های قدیمی‌تر حدود 21 لیتر بوده که با ایجاد تغییراتی در ساختار آن‌ها در نمونه های جدیدتر این حجم با حفظ قابلیت تخلیه فاضلاب، به حدود 10 لیتر و در برخی نمونه‌ها تا 6 لیتر کاسته شده است.

 

فلاش ولو، بر خلاف فلاش تانک، فاقد مخزن ذخیره آب است و در زمان فعال شدن، با استفاده از یک لوله با قطر زیاد حجم مشخصی از آب را با دبی زیاد در کاسه توالت تخلیه می کند.

 

مطابق مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان، در هر بار ریزش، فلاش تانک‌ها و فلاش ولوها باید حداکثر 1.5 گالن (معادل 6 لیتر) آب به داخل کاسه توالت تخلیه کنند. به منظور صرفه جویی مصرف آب در هر یک از انواع توالت‌ها راهکارهای زیر پیشنهاد می شود:

 

راهکارهای کاهش مصرف در فلاش تانک

 

استفاده از فلاش تانک‌های دوزمانه:

 

در این نوع فلاش تانک‌ها دو دستگیره یا دکمه وجود دارد که با فعال کردن یکی از آن‌ها تنها نیمی از حجم مخزن به داخل کاسه توالت تخلیه میشود و برای تخلیه ضایعات مایع استفاده می‌شود و دستگیره یا دکمه دیگر، برای تخلیه ضایعات جامد استفاده می‌شود که کل حجم آب موجود در تانک را به داخل توالت تخلیه می‌کند. در صورت استفاده از این نوع توالت‌ها، حتما روش راهنمای استفاده از آن‌ها در محلی مناسب در معرض دید درون سرویس بهداشتی نصب شود تا کاربران از نحوه استفاده صحیح از آن‌ها مطلع باشند.

 

کاهش حجم مخزن فلاش تانک‌های قدیمی‌تر به کمک صفحات جداکننده و تجهیزات کاهنده حجم مخزن:

 

می‌توان به کمک صفحات جداکننده و کاهنده های حجم مخزن (شکل 2)، حجم مخزن تانک‌های 21 لیتری قدیمی را کم کرد تا مصرف آب کم شود. 

 

به عنوان کاهنده حجم مخزن می توان از وسایل ساده ای مانند یک بطری پر از آب و یا آجری که دور آن با پلاستیک پوشانده شده استفاده نمود. استفاده از این روش‌ها، موجب کاهش مصرف حدود 1 گالن در هر بار ریزش می‌شوند.

 

لازم به ذکر است در صورت استفاده از این روش‌ها، باید ابتدا اطمینان حاصل شود کاهش حجم آب از قابلیت تخلیه ضایعات کم نکند و در عملکرد فلاش تانک خللی وارد نکند. 

 

 

 

شکل 2- کاهنده حجم مخزن و صفحات جداکننده

 

در بسیاری موارد می توان به جایگزینی فلاش تانک قدیمی با یک فلاش تانک جدید نیز فکر نمود. زیرا با هزینه اندکی می توان نمای ظاهری زیباتری نیز برای فلاش تانک داشت و اگر احیانا نشتیهایی بدلیل قدمت در سیستم وجود دارد می تواندر زمان جایگزینی آنها را برطرف نمود.

 

راهکارهای کاهش مصرف در فلاش ولو

 

استفاده از فلاش ولو دو زمانه

 

مشابه فلاش تانک‌ها، می توان از فلاش ولوهای دو زمانه نیز استفاده نمود. میزان آب تخلیه شده در فلاش ولوهای دوزمانه برای ضایعات جامد حدودا دو برابر ضایعات مایع است.

 

 

 

به منظور کاهش مصرف آب، بهتر است به جای شلنگ‌های معمولی از انواع افزایش دهنده سرعت (شکل 3) استفاده نمود. 

 

 

 

شکل 3- سرعت دهنده جریان شلنگ توالت

 

کاهش مصرف به کمک نگهداری و تعمیر توالت‌ها و آموزش کارکنان

 

نگهداری و تعمیر توالت‌ها، نقش مهمی در پیشگیری از مصرف بی رویه آب دارد. توالت‌ها باید به طور منظم بازدید شوند و موارد زیر در این بازدیدها مد نظر قرار گیرند:

 

کلیه شیرها و تجهیزات توالت بازرسی شوند تا از عملکرد صحیح آن ها اطمینان حاصل شود. دریچه بازشونده (فلاپر) از جمله قسمت‌هایی است که احتمال خراب شدنش زیاد بوده و در صورت خرابی، موجب تخلیه مقادیر زیادی آب به درون کاسه توالت و هدر آب میشود. به منظور یافتن هرگونه نشتی در فلاش تانک‌ها، پیشنهاد می‌شود هر شش ماه یک بار، چند قطره رنگ خوراکی به مخزن اضافه شده و پس از گذشت 10 دقیقه داخل کاسه برای وجود رنگ بررسی شود. اگر رنگ به داخل کاسه نفوذ کرده باشد، فلاپر نشتی دارد و باید تعویض شود. برای یافتن خرابی فلاش ولو، زمان لازم برای طی شدن یک چرخه کامل سیفون اندازه‌گیری شود. معمولا این زمان حدود 4 ثانیه طول می‌کشد. 

 

- شناور باید به صورت منظم مورد بازرسی قرار گیرد تا از عملکرد صحیح آن اطمینان حاصل شود.

 

- آموزش به کارکنان در کاهش مصرف اهمیت ویژه‌ای دارد. باید در نقاط مختلف ساختمان به خصوص در سرویس‌های بهداشتی و آشپزخانه، هشدارهایی راجع به دقت در مصرف آب نصب شود. همچنین از کلیه کارکنان درخواست شود هرگونه خرابی توالت‌ها را به مسئولان مربوطه گزارش دهند.

 

شیرها

 

شیرهای استفاده شده در ساختمان‌های اداری شامل شیرهای دستشویی و شیرهای آشپزخانه هستند. برای کاهش مصرف در شیرها می‌توان شیرهای موجود را با شیرهای کم مصرف تعویض نمود و یا با افزودن تجهیزات جانبی کاهنده، مصرف آب شیرها را کاهش داد. مطابق مبحث شانزدهم مقررات ملی ساختمان، حداکثر جریان شیرهای دستشویی برای اماکن عمومی برابر 0.5 گالن بر دقیقه، اماکن خصوصی 2.1 گالن بر دقیقه و شیرهای آشپزخانه 2.1 گالن بر دقیقه در فشار 60psi  تعیین شده است. بنابراین کلیه تجهیزات نصب شده در ساختمان‌ها نیز باید در محدوده این مقادیر قرار داشته باشند.

 

تجهیزات جانبی

 

پرلاتور (درفشان(

 

پرلاتور ابزاری است که با دمیدن هوا به درون جریان آب سبب افزایش فشار آب و کاهش مصرف آن می گردد. از آنجا که بیشتر اوقات هنگام استفاده از شیرآب ، مصرف کننده بدنبال فشار آب است نه مقدار آب، نصب پرلاتور راه حلی برای صرفه جویی در مصرف آب می‌باشد. پرلاتور معمولا در انتهای لوله‌های آب و درست قبل از محل خارج شدن آب نصب می‌شود. مطابق نتیجه تحقیقات ملکی نسب و همکاران، استفاده از پرلاتور در شیرهای روشویی‌ها حداقل 30 درصد از مصرف آب کم می‌کند. نمونه پرلاتور در  شکل 4 نشان داده شده است.

 

 

 

شکل 4- پرلاتور

 

کاهنده جریان

 

کاهنده جریان یک قطعه واشر مانند است که در سر شیر نصب شده و جریان آب عبوری را کاهش می دهد. (شکل 5)

 

 

 

شکل 5- کاهنده جریان

 

سرشیر فشاری خودکار و غیر خودکار:

 

استفاده از سرشیرهای فشاری به دلیل امکان قطع و وصل سریع جریان، موجب کاهش مصرف آب می شوند. این سر شیرها دارای هواده نیز هستند و از این طزیق نیز از مصرف آب کم می‌کنند. نمونه این تجهیزات در شکل 6  آمده است. انواع خودکار این شیرها، پس از زمان مشخصی جریان آب را به طور خودکار قطع می‌کنند. 

 

 

 

شکل 6- سر شیر فشاری

 

تعویض شیرها:

 

  •  جایگزینی شیرها با شیرهای اهرمی

 

شيرهاي اهرمي از جمله شيرآلاتي مي‌باشند كه با تسريع قطع و وصل جريان آب و تنظيم گرماي آن و نيز عدم نياز به تنظيم گرماي آب خروجي در هر بار باز و بسته كردن، تأثير كاهنده در ميزان آب مصرفي دارند.

 

 

 

شکل 7- نمونه شیر اهرمی

 

  • استفاده از شیرهای پدالی

 

در اداراتی که مقادیر بالای شستشوی ظروف در آشپزخانه صورت می‌گیرد و یا مراجعه به سرویسهای بهداشتی زیاد است، میتوان از شیرهای پدالی در آشپزخانه و سرویسها استفاده نمود تا امکان قطع و وصل سریع جریان بدون نیاز به تنظیم مجدد مقدار و دمای جریان برای مصرف کننده فراهم شود.

 

 

 

شکل 8- شیر پدالی

 

معمولا جایگزینی شیرها با شیرهای اتوماتیک نیز به عنوان یکی از راهکارهای کاهش مصرف آب مطرح می شود.شیرهایی که مجهز به سنسور اتوماتیک هستند، زمانی که مصرف کننده دست خود را زیر آن‌ها قرار می‌دهد فعال شده و پس از گذشت زمان مشخصی به صورت خودکار بسته می‌شوند. این شیرها علاوه بر هزینه اولیه بسیار بالایی که دارند، در صورتی که سنسور آن‌ها درست کار نکند و تعمیر و نگهداری آن‌ها مناسب نباشد، منجر به افزایش مصرف نیز می‌شوند. همچنین در این شیرها جریان آب با فعال شدن شیر به طور کامل برقرار می‌شود در حالی که مصرف کننده‌ها عموما شیر را کامل باز نمی‌کنند. بنابراین در این مساله که استفاده از این نوع شیر موجب کاهش مصرف می شود نمیتوان با قطعیت اظهارنظر نمود و استفاده از آن‌ها، بیشتر جنبه رعایت موارد بهداشتی دارد و بهتر است قبل از تهیه از کیفیت آن اطمینان حاصل شود.

 

 

 

 

 

کاهش ۸۰ درصدی بارندگی در استان بوشهر

خلیج فارس: استان بوشهر با کمبود منابع آبی روبرو است و این کمبودها مشکلات بسیار زیادی را در سال‌های گذشته به‌ویژه در چند سال اخیر برای استان رقم زده است.

به گزارش «خلیج فارس» به نقل از مهر؛ بحران آب هم در زمینه آب کشاورزی و هم در زمینه آب شرب گریبان استان بوشهر را گرفته است و سال به سال شاهد افزایش مشکلات و نارسایی‌ها در این زمینه هستیم و به نظر می‌رسد که امسال هم سال سختی را پیش رو خواهیم داشت.

 

باران دارای برکات بسیار زیادی در زندگی انسان‌ها است؛ این برکت برای کشاورزان دو چندان است و چشم این قشر همواره به آسمان است تا قطرات رحمت الهی بر زمین فرود آید و گرهی از گره کشاورزان را بگشاید.

امسال در حالی سال زراعی را در استان بوشهر سپری می‌کنیم که تاکنون بارش‌های چندانی را شاهد نبوده‌ایم و این موضوع نگرانی‌های زیادی را در بین کشاورزان استان ایجاد کرده است.

کمبود بارش‌ها و کاهش نزولات جوی باعث می‌شود تا تامین آب مورد نیاز کشاورزان چه از طریق آب‌های سطحی و سدها و چه از طریق آب‌های زیرزمینی با مخاطرات بیشتری روبرو شود.

کاهش حدود ۸۰ درصدی بارندگی

سرپرست دفتر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقه‌ای بوشهر با اشاره به وضعیت نامناسب بارندگی‌ها در استان بوشهر، از کاهش حدود ۸۰ درصدی بارندگی در دو دوره کوتاه مدت و دراز مدت استان خبر داد.  

امید آزادی‌جو افزود: میزان بارش متوسط استان تا انتهای پاییز سال جاری(۹۶-۹۵) به میزان ۲۰.۷ میلی متر گزارش شده که نسبت به متوسط مشابه در سال آبی گذشته حدود ۷۸ درصد و نسبت به متوسط دراز مدت معادل ۷۶ درصد کاهش نشان می‌دهد.

وی ادامه داد: بیشترین و کمترین نزولات جوی طی سال آبی جاری به ترتیب حدود ۱۱۵.۵ و یک میلی متر در ایستگاه‌های دیر و بوشهر به ثبت رسیده است.

 

۸ درصد بارش‌های سالانه محقق شد

سرپرست دفتر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقه ای بوشهر خاطرنشان کرد: این در حالی است که بیشترین و کمترین این نزولات در سال آبی گذشته (۹۵-۹۴) به ترتیب ۱۵۸.۵ و ۲۴ میلیمتر در ایستگاه‌های جم و کناری به ثبت رسیده است.

آزادی‌جو به نرخ کاهش رشد بارش در سال آبی جاری اشاره کرد و افزود: مقدار بارش تاکنون به میزان ۸.۶ درصد نسبت به میانگین بارش سالانه استان بوشهر(۲۴۰ میلیمتر) تحقق یافته است.

نگرانی کشاورزان

نامدار عباسی از کشاورزان گندم‌کار استان بوشهر است که امسال نیز بیش از ۸۰ هکتار گندم دیم را در شهرستان دشتستان کشت کرده است و به شدت از وضعیت بارندگی در استان بوشهر نگران است. به گفته وی، با این وضعیت بارندگی هیچ امیدی به گندم‌ها نیست.

عباسی با بیان اینکه ما فقط می‌توانیم دعا کنیم که باران ببارد، خاطرنشان کرد: کل سرمایه خود را برای کشت گندم گذاشته‌ایم و قسمتی از هزینه‌ها را نیز به صورت وام تامین کرده‌ایم که در صورت استمرار این وضعیت بارندگی، با مشکلات زیادی روبرو خواهیم بود.

 

حبیب بنافی از دیگر کشاورزان استان بوشهر اظهار داشت: متاسفانه امسال شرایط برای رشد گندم مناسب نیست و هزینه‌هایی که کشاورزان در زمین‌های خود داشته‌اند بی‌فایده خواهد بود.

وی اضافه کرد: بر اساس پیش‌بینی‌هایی که از سوی هواشناسی صورت گرفته است، در فصل زمستان شاهد بارندگی‌های نسبتا خوبی خواهیم بود و ما نیز امیدواریم این پیش‌بینی‌ها محقق شود.

 

کشاورزی دیم در خطر

بخش عمده گندم و جو استان بوشهر به صورت دیم کشت می‌شود و اراضی مستعد فراوانی در استان زیر کشت دیم رفته است و کشاورزان بر خدا توکل کرده و در انتظار نزول رحمت الهی هستند.

بیمه‌ها در سال‌های گذشته عملکرد مطلوبی در جبران خسارت‌های کشاورزان استان بوشهر نداشته‌اند و امسال بسیاری از کشاورزان از بیمه‌کردن خود نیز خودداری کرده‌اند که با این شرایط بارندگی، با مشکلات زیادی روبرو خواهند بود.

کاهش بارش‌ها در فصل پاییز از ابتدای سال زراعی نیز پیش‌بینی شده بود و البته اعلام شده بود که وضعیت بارش‌ها در زمستان بهبود می‌یابد. امیدواریم کمبود بارش‌ها در ماه‌های باقی‌مانده سال جبران شود تا کشاورزان ضرر نکنند و شاهد سالی آباد و پرمحصول باشیم.

تاریخ ثبت : 1395/10/6 09:18

 

ایران؛ چند قدم تا بیابان مطلق

حجت الله  یزدان پناه، در نشستی از سلسله جلسات پنجره با عنوان "بحران آب" در دانشگاه اصفهان اظهار کرد: طی چند سال گذشته، بارش‌ها از برف به باران تغییر پیدا کرده، اما کمبود بارش به اندازه‌ای که موجب خشکسالی و خشک شدن رودخانه شود نبوده است.
 
وی با اشاره به شرایط اقلیمی کشور اظهار کرد: ایران در حقیقت در کمربند خشک قرار دارد و وجود عواملی مانند رشته کوه‌ها، شرایط اقلیمی امروز یعنی رودخانه‌های دائمی را پدید آورده، در غیر این صورت ایران نیز شرایطی مانند کشور عربستان داشت.
 
رییس دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه ریزی دانشگاه اصفهان در رابطه با تغییر میزان بارش ها تصریح کرد: باید بپذیریم که اصفهان از مناطق خشک است. میزان بارش‌ها به طور معمول ممکن است در یک سال کاهش یا افزایش داشته باشد، اما این به معنای خشکسالی نیست. ایران از مناطق خشک و کم بارش است و این نوسانات همیشگی بوده است.
 
یزدان پناه افزود: خشکسالی دو نوع است؛ نوع دوم آن هیدرولوژیکی است و به دلایلی مانند جابجایی آب، ایجاد سد و... موجب می‌شود و مصداق آن را در استان اصفهان شاهد هستیم.
 
این استاد اقلیم‌شناسی افزود: در اثر کمبود آب و حفر چاه و در نتیجه کاهش منابع آب زیرزمینی، مشکلاتی دیگری مثل از بین رفتن مراتع پیش خواهد آمد که خود موجب بروز معضلات دیگری است. مراتع موجب نگهداری خاک می‌شوند و با از بین رفتن آن، بی‌ثباتی خاک، مشکل گرد و غبار و ریزگردها را به دنبال خواهد داشت.
 
وی تصریح کرد: آمار نشان می‌دهد تعداد دفعات پدیده گرد و غبار از 5 الی 6 بار در سال از سال 1992 به 30 الی 35 بار در سال، تا سال 2010 رسیده است و بالاترین میزان آلاینده‌ها در استان را نیز، گرد و غبار تشکیل می‌دهد.
 
این استاد دانشگاه با بیان اینکه برداشت بی‌رویه از آب‌های زیرزمینی در سال‌های اخیر به شدت افزایش یافته است، گفت: عمق چاه‌ها از 20 الی 30 متری در سال 1360 به عمق 200 الی 300 متری رسیده است و همین مقدار آب نیز به زودی وجود نخواهد داشت. از طرفی به دلیل همین برداشت‌ها، کشور تبدیل به یکی از خطرناک‌ترین کشورها از نظر نشست زمین شده است.
 
راهکار چیست؟
 
یزدان پناه با اشاره به چند مورد از راه‌حل‌هایی که برای افزایش بارش‌ها در استان داده می‌شود، گفت: برخی معتقدند با بارورسازی مصنوعی ابرها می‌توان این کمبود بارش را جبران کرد، اما با در نظر گرفتن این مهم که در استان اصفهان، در مجموع 32 روز ابرهای باران‌زا و بارش داریم، در این مدت زمان کوتاه جبران کمبود بارش یک سال غیرممکن است. علاوه بر این با توجه به هزینه‌های بالا و میزان ریسک پذیری، این روش عملاً مردود است.
 
وی ادامه داد: راهکار عملی بحث و برنامه‌ریزی برای الگوی مصرف و البته نظارت بر آن است. کشورهای توسعه یافته نیز که با مسئله‌ بحران آب مواجه هستند اما با ایجاد اصول و قواعدی سخت‌گیرانه تا نسبت زیادی این مسئله را حل کرده‌اند.
 
این استاد دانشگاه افزود: متاسفانه در کشور آب، بهای کمی دارد و در عین حال حتی آب شرب از کیفیت بسیار پایینی برخوردار است. به همین دلیل مردم به معنای حقیقی برای آب ارزش قائل نیستند. از طرفی برنامه‌ریزی‌ها یک‌سویه و تک بعدی است. کارشناس اقتصادی، اجتماعی، اقیلمی و.. هرکدام از نگاه خود به مسئله نگریسته و برای آن راه حل پیشنهاد می‌کنند که البته بدیهی است راه هم به جایی نخواهد برد.
 
یزدان پناه گفت: چطور است که سازمان بهینه سازی مصرف انرژی داریم، اما سازمان بهینه سازی مصرف آب نداریم! در صورتی که در شرایط کنونی باید برای هر واحد آب موجود در کشور برنامه‌ریزی انجام شود.
 
وی ادامه داد: هزینه‌های کلان و بسیاری برای خسارت به کشاورزان تاکنون پرداخت شده است، چرا که مصرف آب برای کشاورزی را نسبت به بقیه‌ی امور بالا می‌بینیم. در حالی که اهمیت و مزایای کشاورزی بسیار بیشتر از صنایع است. کشاورزی به سبب ایجاد ثبات خاک، تصویه هوا، ایجاد استقلال اقتصادی و سیاسی و.. منافع بیشتری خواهد داشت.
 
وی در رابطه با مصرف آب در امور کشاوزی یا صنعتی و ... گفت: نکته‌ قابل توجه در مصرف آب و اهمیت آن در واردات و صادرات، تخمین آب مجازی و برآورد هزینه‌هاست. آب مجازی به معنای میزان آب مصرف شده برای تولید یک محصول است. باید بدانیم برای تولید هر محصول چه میزان آب مصرف می‌شود و صرفه‌ اقتصادی در صادرات آن محصول است یا واردات.
 
یزدان پناه در خصوص آب مصرفی در فضاهای سبز اضافه کرد: یکی از نکات بسیار مهم رواج داشتن کاشت چمن برای فضاهای سبز در ایران است، که در استان اصفهان نیز میزان قابل توجهی است. چمن یکی از پرمصرف‌ترین گیاهان تا نزدیک به 8 لیتر در روز است. در حالی که جایگزین‌های بسیار بهتری وجود دارد که مصرف آب برای این امر را به طور کلان و چشمگیر کاهش خواهد داد.
 
وی با نشان دادن چند نمونه از طراحی‌های مدرن از فضای سبز گفت: علاوه بر نوع گیاهی که برای فضای سبز به کار می‌رود، امروزه طراحی‌های فضای سبز به گونه‌ای انجام می‌شود که برای آبیاری نیز آب مصرفی کمتری استفاده خواهد شد. جا دارد از کارشناسان طراح برای این مهم بهره لازم برده شود.
 
استاد اقیلم شناسی دانشگاه اصفهان از دیگر روش‌های حل بحران آب را، روش بازیافت آب دانست و گفت: باید سعی کنیم برای زندگی در این شرایط جوی راه‌هایی انتخاب کنیم که در بلند مدت جواب‌گو باشد. روش دیگری که در کشور چین انجام می شود، بازیافت آب است. در این کشور با همین روش آب مصرفی پارک بزرگ هوتان تأمین می‌شود. علاوه بر این در آلمان با همین روش به سطح کیفی لازم برای آب شرب هم رسیده‌اند.
 
1395/10/1

تماس با ما

JoomShaper